ÜMRANİYE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

HAKKIMIZDA

T.C.Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde kurulmuş, 10 Ocak 2020 Tarih 31004 Sayılı Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği’ne göre Sağlık Bakanlığı’nca ruhsatlandırılmış olan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezi hastanemiz Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları binası J Blok -1. katta hizmet vermektedir. Poliklinik hizmetlerimiz; Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi giriş katı ve -1. katında yer alan Tıbbi Genetik Poliklinikleri’nde, hafta içi hergün 08:00-16:30 saatleri arasında, dalında tecrübeli uzman hekimlerce verilmektedir.

TIBBİ GENETİK

Tıbbi Genetik, tıpta kalıtsal hastalıkların teşhis, takip ve tedavisi ile ilgilenen bir ihtisas dalıdır. Günümüzde Tıbbi Genetiğin tıp uygulamalarının hepsini birleştiren ve aydınlatan bir rol üslendiği aşikardır. Tıbbi Genetik sadece hastaya değil, bütün aileye odaklanır. Kalıtsal bir hastalığın tanımlanması, ailenin diğer fertlerinin hastalığa yakalanma riskini hesaplama imkanı verdiğinden hasta ve aileye uygun önleyici hizmet ve danışma sunulabilir. Tıbbi Genetikçiler kalıtımın araştırılmasında ön saflarda yer aldıkları gibi moleküler biyoloji, biyokimya ve hücre biyolojisindeki hızlı değişikliklerin hem anlaşılmasına katkıda bulunmakta hem de çalışmalarında bu bilgilerden faydalanmaktadır. Vücudumuzda her çekirdekli hücre içinde kodlanmış olan ve türümüze ait genetik bilginin toplamı olarak tanımlanabilecek insan genomunun tüm içeriğinin belirlenmesi için uluslararası bir organizasyon olarak başlayan İnsan Genom Projesi insan genetiği ve tıbbi genetikte bir çığır açmış, birçok hastalıkta daha iyi tanı, tedavi ve koruyucu yöntemlerin bulunmasına imkan tanımıştır.

Genetik ile İlgili Bazı Terimler

·         DNA(Deoksiribonükleik asit): Canlı organizmaların yapı ve fonksiyonlarından sorumlu genleri kodlayan ve genetik bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlayan molekül.

• RNA(Ribonükleik asit): DNA’da kodlanan bilgiyi proteinlere aktaran moleküllerdir.

• Kromatin: Kromozomları oluşturan protein ve DNA bileşimi.
• Kromozom: Kromatinden oluşan, genetik bilgi (DNA) taşıyan, hücre çekirdeğindeki ipliksi yapı.
• Genotip: Bir kişinin genetik yapısı.
• Fenotip: Genotip ve bunun içinde bulunduğu çevrede ifade edilmesi sonucu belirlenmiş ve gözlenen biyokimyasal, fizyolojik ve morfolojik karekterler.
• Mutasyon:Genomik DNA dizisinde kalıcı ve kalıtılan değişiklik.

Genetik Hastalıkların Sınıflandırılması

 1. Kromozomal hastalıklar: Kromozomlardaki sayısal veya yapısal değişikliklerden kaynaklanan hastalıklardır

2. Tek gen hastalıkları: Tek bir gendeki mutasyonlar sonucu açığa çıkan hastalıklardır

3. Multifaktöryel hastalıklar: Genlerdeki küçük farklılıklar ve çevresel faktörlerle ortaya çıkan hastalıklardır.

HİZMETLERİMİZ

Poliklinik Hizmetleri;

Çocukluk Çağı Genetik Hastalıkları

• Dismorfik ve sendromik çocuk hastalar
• Çocuk endokrin hastalıkları ( Boy kısalığı, İskelet Displazisi, cinsiyet gelişim bozuklukları, konjenital tiroit hastalıkları, diyabet, vb…)
• Çocuk romatoloji hastalıkları ( Ailesel Akdeniz Ateşi, diğer ateşli hastalıklar, Juvenilromatoidartrit ve diğer otoinflamatuvar hastalıklar, vb…)
• Çocuk immünoloji ( kalıtsal immün yetmezlik hastalıkları)
• Çocukluk çağı nefrolojik hastalıkları (Alport Sendromu, Nefrotik Sendrom, FSGS, Hemolitik Üremik Sendrom ve diğerleri)
• Çocuk nörolojik hastalıklar ( MuskulerDistrofiler,SMA, Epilepsi, Otizm Spektrum Bozukluğu, Nöromotor Gelişim Geriliği, vb…)
• Çocuk kardiyolojik hastalıkları ( Kalıtsal Kardiyomiyopatiler, Kardiyak Aritmiler, vb…)
• Çocuk hematolojikhastalıkları ( Hematolojik Maligniteler, Çocuk Çağı Anemileri, vb…)
• Çocuk metabolizma hastalıkları ( Mukopolisakkaridozlar, Fenilketonüri, Biyotidinaz Eksikliği, Depo Hastalıkları, vb…)
• Çocuk gastroenteroloji hastalıkları ( KistikFibrozis, Kronik Pankreatit, Wilson Hastalığı, Hemokromatozis, vb…)
• Hematolojik-onkolojik kanserler

 Erişkin Çağı Genetik Hastalıkları

• Nörolojik hastalıklar (MuskülerDistrofiler, HerediterNöropatiler, Ataksi, Parkinson Hastalığı, CMT, Nörofibromatozis vb..)
• Endokrin hastalıkları ( Diyabet, Tiroid Hastalıkları, Cinsiyet Gelişim Bozuklukları, PrematurOveryan Yetmezlik, MonogenikObezite Sendromları, vb..)
• Cilt hastalıkları ( EktodermalDisplaziler, EpidermolizisBüllosa, Nörofibromatozis, İktiyozis, vb..)
• Kardiyolojik hastalıklar ( Uzun QT, Kısa QT, ARVC, Brugadagbi Kalıtsal Aritmiler, vb…)
• Bağ dokusu hastalıkları ( Marfan Sendromu, Ehlers-Danlos Sendromları, CutisLaxa,vb…)
• Kulak Burun Boğaz hastalıkları ( Sendromik İşitme Kayıpları, Non-Sendromik İşitme Kayıpları, Pendred Sendromu, Usher Sendromu, Waardenburg Sendromu, vb…)
• Göz hastalıkları ( RetinitisPigmentoza, MakulerDistrofiler, RetinalDistrofiler, Optik Atrofiler, Leber’inHerediter Optik Atrofisi, vb…)
• Göğüs hastalıkları (Kistikfibrozis, PrimerSiliyerDiskinezi, vb…)
• Nefrolojik hastalıklar ( Alport Sendromu, Polikistik Böbrek Hastalıkları, Nefrolitiyazis, Nefrotik Sendrom,  HematüriEtytolojisi, ProteinüriEtyolojisi, RenalTübülerAsidozlar, Hemolitik Üremik Sendrom, FSGS, vb…)
• Gastrointestinal Hastalıklar ( KistikFibrozis, Kronik Pankreatit, Wilson Hastalığı, Hemokromatozis, vb…)
• Romatolojik hastalıklar ( Ailevi Akdeniz Ateşi, Spondiloartropatiler, Otoinflamatuvar Sendromları, vb…)
• Hematolojik-onkolojik kanserler ve kansere yatkınlık sendromları

Gebelik ve Gebelik Öncesi Tanı ve Danışmanlık Hizmetleri

• Akraba evliliklerinde genetik danışma
• İnfertilite ve tekrarlayan gebelik kayıplarında Genetik tanı ve danışmanlık
• Genetik hastalıklar açısından riskli gebeliklerde genetik danışma
• Prenatal genetik tanı

Genetik Danışma Hizmetleri

Genetik polikliniğine başvuran, genetik bozukluk veya doğumsal anomalilere sahip bir aile üyesinin varlığı veya böyle bir bireye sahip olma riski olan ailelere; hastalığın doğal seyri ve neticeleri, tekrarlama riski gelecekte yapılabilecek testler hakkında bilgi vermek ve diğer uzman, sağlık kuruluşları veya destek gruplarına yönlendirmeyi kapsamaktadır.

Genetik danışmaya en sık başvuru nedenleri

• Önceki çocuklarda çoklu doğumsal anomali, zihinsel yetersizlik veya nöral tüp defekti, yarık dudak/damak gibi tekli malformasyonlar
• Kistikfibrozis, fragile X sendromu veya diyabet gibi hastalık bakımından pozitif aile öyküsü
• İleri anne yaşı nedeniyle doğum öncesi tanı
• Mesleki nedenlerle kimyasallar, ilaç veya alkol gibi teratojenleremaruziyet
• Tekrarlayan gebelik kayıpları ve infertilite
• Yeni tanımlanan anormallikler veya genetik hastalıklar
• Genetik bir test yapılmadan ya da sonuçlarını aldıktan sonra
• Aileden aktarılabilen ve risk artışı oluşturan kanserler

 KONSEY VE OLGU TARTIŞMA TOPLANTILARI

 1. PERİNATOLOJİ KONSEYİ:

Multipl ya da majör fetal yapısal anomalilerin saptandığı gebelikler, Perinatoloji konseyinde değerlendirilmekte ve genetik tetkikler, izlem ve tıbbi tahliye ile ilgili kararlar bu konseyde tartışılmaktadır.

 2. ÇOCUK KARDİYOLOJİ-KARDİYOVASKÜLER CERRAHİ  VAKA TOPLANTILARI:

Kalıtsal aritmiler (uzun QT sendromu, Brugada, CPVT vb.), hipertrofikkardiyomyopatiler, idiyopatikdilatekardiyomyopati, doğumsal kapak anomalileri, kardiyak anomalilerle seyreden nadir genetik sendromlar (22q11.2 mikrodelesyon sendromu, Noonan sendromu, Williams sendromu, Costello sendromu, Turner sendromu, CHARGE sendromu, Cantu sendromu, Naxos sendromu vb.), kalıtsal aort ve diğer büyük damar hastalıkları (Marfan sendromu, Loeys-Dietz sendromu, ailevi aortik anevrizma vb.) çocuk kardiyoloji ve kardiyovasküler cerrahi  uzmanlarının katıldığı toplantılarda tartışılmakta ve tanı , tedavi ve takibe katkı sağlanmaktadır.

 
B. LABORATUVAR HİZMETLERİ

Sitogenetik

Kromozomların sayı, yapı ve kalıtımlarını Tıbbi Genetiğe uygulayarak inceleyen bilim dalıdır. Eşey hücreleri hariç vücut oluşumuna katılan tüm hücreler somatik hücreler olarak bilinir. İnsan somatik hücrelerindeki 46 kromozom 23 çift halindedir. Bu 23 çiftin 22’si dişi ve erkeklerde benzer olup otozom olarak adlandırılır ve en büyükten (kromozom 1) en küçüğe (kromozom 21ve 22) doğru sıralanır. Geri kalan çift seks kromozomlarıdır: dişilerde XX ve erkeklerde XY’dir.

 Kromozom Analizi için Klinik Endikasyonlar

1. Erken dönemde büyüme ve gelişme sorunu

2. Ölü doğum ve neonatal (yenidoğan) ölüm

3. Fertilite problemi

4. İleri yaş gebelikler

5. Neoplaziler

6. Aile öyküsü (1. derece akrabaların birinde kromozomal bozukluğun bulunması)

Kromozom analizi hangi materyallerden çalışılır

• Amniyon sıvısı örneği
• Cilt biyopsisi örneği
• Düşük materyali
• Fetal kan örneği
• Kemik iliği biyopsi örneği
• Karyonikvillus örneği (CVS)
• Periferik kan örneği

Örnek tüpü:

a) Periferik kan örnekleri yeşil kapaklı (heparin’li) tüpe alınmalıdır.

b) Doku örnekleri (cilt, düşük materyali, koryonvillüs örneklemesi) özel besi yeri içeren kaplara alınmalıdır.

MOLEKÜLER SİTOGENETİK

Moleküler ve sitogenetik yaklaşımların birleşimi olan moleküler sitogenetik, rutin kromozom analizinin hem kapsamını hem de kesinliğini belirgin şekilde genişletmiştir. FISH (FluoresanInSituHibridizasyon) yönteminde, klinik materyaldeki anormal bir kromozomun varlığını hızlıca teşhis etmek veya kromozomların belirli yeniden düzenlenimlerini saptamak amacıyla kullanılan spesifik bir tanı yöntemidir.

MOLEKÜLER KARYOTİPLEME

Mikroskopla görülemeyecek küçüklükte eksilme(delesyon) ve eklenmelerin(duplikasyon) tespiti için kullanılan yüksek teknolojik bir yöntemdir. Karyotiplemenin yetersiz kaldığı 4Mb’dan aşağı delesyon ve duplikasyon testinde başvurulur. Bu yöntemle genomda kromozom veya kromozom bölgelerindeki delesyon-duplikasyonlar ve anöploidiler saptanabilir.

MOLEKÜLER GENETİK

Moleküler genetik; DNA ve RNA temelli, yapı ve fonksiyonlarının incelenmesine olanak sağlayan genetik çalışma alanıdır.

• PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu)
• Real Time PCR
• Dizi Analizi (Dizileme-Fragman-Tekrar)
• Yeni Nesil Dizileme

Örnek tüpü:

a) Periferik kan örnekleri EDTA’lı tüpe (mor kapaklı) tüpe alınmalıdır.

HEDEFLİ EKZOM

Hedefli Ekzom Dizileme testleri; yeni nesil dizileme (NGS) yönteminin kullanıldığı, bilinen klinik fenotiplerle ilişkili genlerin kodlayan ekzon ve ekzon-intron bileşkelerini içeren, Mendeliyan hastalıklarla ilişkili 6380’den fazla genin ve OMIM hastalıklarının büyük bir kısmını kapsayan testtir.

KANSER GENETİĞİ

Kanser klinikte görülen yaygın ve ciddi hastalıklardan biridir. Tedavi edilmediğinde ölümle sonuçlanabilmektedir. Kanser çalışmalarında erken tanı ve tedavi son derece önemli olup kansere yakalanma riski yüksek olan bireylerin kanser gelişmeden önce saptanabilmesi büyük önem taşımaktadır. Hücre bölünmesi ve hücre ölümünü kontrol eden çok çeşitli genler bulunmaktadır. Son zamanlarda yapılan çalışmalar hücre döngüsündeki genlerin mutasyonlarının kanser gelişiminde önemli paya sahip olduğunu göstermektedir. Bu döngüde yer alan genlerdeki mutasyonlar doğuştan ya da yaşam içerisinde meydana gelebilir.

Genetik mutasyonlar hakkında iki temel genetik mutasyon türü vardır.

Somatik mutasyonlar: Belirli bir hücre klonunda meydana gelen mutasyonlar olup, neticesinde belirli bir kanser türünü etkileyen değişimlerdir.

Somatik mutasyonlara yönelik yaptığımız testler:

• Solid Tümör Paneli (DNA+RNA)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Pankreas Kanseri NGS Paneli (DNA & RNA& MSI)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Melanom NGS Paneli (DNA+RNA+MSI)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Akciğer Kanser Paneli (DNA+RNA)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kolon Kanseri NGS Paneli, +MSI (DNA)+ Mikrosatellit İnstabilite Testi
• ER+/Her2- Metastatik Meme Kanseri NGS Paneli (DNA) + Mikrosatellit İnstabilite Testi
• GIST PANELİ (DNA)+ Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Myeloid NGS Paneli (DNA+RNA)
• Prostat Kanseri HRR NGS Paneli (DNA)
• Sarkom Füzyon Paneli (RNA)
• BRCA 1, BRCA2 SOMATİK NGS PANELİ (DNA)
• Kapsamlı Merkezi Sinir Sistemi NGS Paneli (DNA+RNA)
• Likit Biyopsi Direnç Takip Paneli
• Likit Biyopsi Tanı Paneli

Germline mutasyonlar: Germline hücre hatlarında oluşmuş, nesillere aktarılabilen mutasyonlar germline mutasyonlar olarak adlandırılır ve kansere yatkınlık sendromlarını oluştururlar.

Germline mutasyonlara yönelik yaptığımız testler:

• Herediter Kanser Paneli
• Ailesel Meme/Over Kanseri (BRCA1 ve BRCA2 Geni Dizi Analizi)
• BRCA1 Del / Dup Analizi / BRCA2 Del / Dup Analizi

GENETİK HASTALIKLAR DEĞERLENDİRME MERKEZİMİZDE GERÇEKLEŞTİRİLEN TEST LİSTESİ

YENİ NESİL DİZİLEME (NGS) YÖNTEMİ İLE ÇALIŞILAN  TESTLER

• Ağır Kombine îmmün Yetmezlik Paneli

• Ailesel Meme/Over Kanseri (BRCA1 ve BRCA2 Geni Dizi Analizi)
• Alport Sendromu (COL4AA, COL4A3, COL4A5 Geni Dizi Analizi)
• Aritmi Paneli
• Ateşli Hastalık Paneli
• Bardet-Biedl Sendromu Paneli
• Charcot-Marie-Tooth Hastalığı Paneli
• Distoni Paneli
• Epidermolizis Büllosa Paneli
• Epilepsi Paneli
• Fankoni Anemi Paneli
• FMF Hastalığı (MEFV geni Dizi Analizi)
• Glikojen Depo Hastalıkları Paneli
• Hedefli Ekzom Paneli
• Hemofagositik Sendrom Paneli
• Herediter Kanser Paneli
• Herediter Spastik Parapleji Paneli
• Kardiyoloji Paneli
• Kistik Fibrozis (CFTR Geni Dizi Analizi)
• Konjenital Nötropeni Paneli
• MODY Paneli
• Nefropati Paneli
• Noonan Sendromu Paneli/Rasopati Paneli
• Osteogenesis İmperfecta Paneli
• Otoinflamatuar Hastalıklar Paneli
• Primer Pulmoner Hipertansiyon Paneli
• Primer Silier Diskinezi Paneli
• Spinoserebellar Ataksi Paneli
• Stargardt Hastalığı (ABCA4, ELOVL4, PROM1 Geni Dizi Analizi)
• Tüm Mitokondri Genomu Dizileme
• Uzun QT Sendromu Paneli

SANGER/MLPA

• Mikrosatelit İnstabilitesi (MSI)
• JAK2 Exon 12
• CALR Exon 9
• MPL Exon 10
• Maternal Kontaminasyon Analizi
• Amniyotik Sıvıda QF PCR Hızlı Aneuploidi Analizi
• Frajil X Sendromu
• Y Mikrodelesyonları
• BRCA1 Del / Dup Analizi / BRCA2 Del / Dup Analizi
• DMD Del / Dup Analizi

PCR

• FMF Hastalığı (MEFV geni) Hedef Bölge/Mutasyon Analizi
• Trombofili Paneli 6'lı
• BCR-ABL M-bcr (p210)/BCR-ABL M-bcr (p190)
• JAK2 V617F / G1849T
• HLA B27
• HLA B51
• HLA Çölyak (DQ2-DQ8)
• PML-RARa;T(15;17)
• TEL/AML1;T(12;21)
• ETO/AML;T(8;21)
• TCF3/PBX1;T(1;19)
• MLL/AF4 T(4;11)
• inV16 (CBFB.MYH11)
• BRAF Geni (V600K-V600E) Mutasyon Analizi
• KRAS Mutasyon Analizi (19 Mutasyon)
• NRAS Mutasyon Analizi (16 Mutasyon)
• EGFR Geni (T790M, G719A ve G719X) Mutasyonu Analizi
• ESR1 Mutasyon Analizi

SOMATİK/ONKOKOLOJİ

• Solid Tümör Paneli (DNA+RNA)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Lenfoma NGS Panel (DNA+RNA)
• Lenfoma SNV/Indel Panel (DNA)
• Kapsamlı Pankreas Kanseri NGS Paneli (DNA & RNA& MSI)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Melanom NGS Paneli (DNA+RNA+MSI)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Akciğer Kanser Paneli (DNA+RNA)+Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kolon Kanseri NGS Paneli, +MSI (DNA)+ Mikrosatellit İnstabilite Testi
• ER+/Her2- Metastatik Meme Kanseri NGS Paneli (DNA) + Mikrosatellit İnstabilite Testi
• GIST PANELİ (DNA)+ Mikrosatellit İnstabilite Testi
• Kapsamlı Myeloid NGS Paneli (DNA+RNA)
• Prostat Kanseri HRR NGS Paneli (DNA)
• Sarkom Füzyon Paneli (RNA)
• BRCA 1, BRCA2 SOMATİK NGS PANELİ (DNA)
• Kapsamlı Merkezi Sinir Sistemi NGS Paneli (DNA+RNA)
• KLL NGS Panelİ (DNA)
• ALL FÜZYON PANELİ (RNA)
• Likit Biyopsi Direnç Takip Paneli
• Likit Biyopsi Tanı Paneli
• Kapsamlı Kanser Paneli (PCR )
• B Hücre Klonalite ( Periferik Kan )
• MRD Paneli

MOLEKÜLER SİTOGENETİK TESTLER

·         Postnatal moleküler karyotipleme

·         Prenatal moleküler karyotipleme

   SİTOGENETİK/ FISH

• ALL Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• AML Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• Amniyon sıvısından kromozom analizi

• Kemik iliğinden kromozom analizi (Direkt/24,48,72 ve 96 saatlik kültür çalışmaları dahil)
• Kimerizm-Sentromer X/Y (Kemik İliği)
• Kimerizm-Sentromer X/Y (Periferik Kan)
• KLL Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• KML Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• Koryon Villus örneğinden kromozom analizi (Direkt/en az iki kültür, bantlama ve en az 20 metafaz analiz dahil)
• Kromozom kırık sendromları ve mutajenite çalışmaları için kromozom analizi
• MDS Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• MM Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• NF1 mikrodelesyonu FISH
• NHL Paneli (Kemik İliği-Periferik kan)
• Periferik kandan kromozom analizi
• Periferik Kandan Kromozom Analizi (Lösemi)
• Prader-Willi /Angelman sendromu FISH
• SHOX lokusu FISH
• SRY FISH

MERKEZ SORUMLUSU/ İDARİ SORUMLU

Tıbbi Genetik Uzm. Dr. Metin Eser

UZMAN HEKİMLERİMİZ

Tıbbi Genetik Uzm. Dr. Sezin Canbek

Tıbbi Genetik Uzm. Dr. İrem Kalay

Tıbbi Genetik Uzm. Dr. Hakkı Murat Yarar

Tıbbi Genetik Uzm. Dr. Behiye Tuğçe Yıldırım