Hirudoterapi (sülük tedavisi)
Hirudoterapi (sülük tedavisi), tıbbi sülüklerin vücudun belirli bölgelerine yerleştirilerek cildi ısırması ve bu esnada salgıladıkları mucizevi biyokimyasal enzimleri kan dolaşımına aktarması esasına dayanan binlerce yıllık bütüncül bir tedavi yöntemidir. Sağlık Bakanlığı onaylı Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları listesinde yer alan bu işlem, sanılanın aksine sadece vücuttan "kirli kanın çekilmesi" eylemi değildir; asıl tedavi edici güç, canlının salgısında bulunan ve modern laboratuvarlarda bile yapay olarak üretilemeyen 100’den fazla biyoaktif maddedir. Bu maddeler bölgesel dolaşımı düzenler, damar tıkanıklıklarını önler ve hasarlı dokuların hızla iyileşmesini sağlar.
Hirudoterapi Nasıl Yapılır?
Uygulama öncesinde uzman hekim, hastanın şikayetlerine göre (sülüklerin) yerleştirileceği akupunktur hatlarını veya sorunlu bölgeleri hassasiyetle belirler. Tedavi edilecek cilt yüzeyi, canlıların kokudan rahatsız olup tutunmamasını önlemek amacıyla sadece saf su ile iyice temizlenir; kesinlikle alkol veya parfümlü kimyasallar kullanılmaz. Tamamen steril koşullarda yetiştirilmiş tıbbi canlılar, özel tüpler veya pensetler yardımıyla cilde yaklaştırılarak tutunmaları (ısırmaları) sağlanır. Hedef bölgeye yerleştikten sonra kendi kendilerine doyup cildi bırakana kadar dokunulmadan beklenir; işlem bittiğinde ise ısırma yerleri temizlenerek steril bezlerle sıkıca kapatılır.
Hirudoterapi Nasıl Etki Eder?
Tıbbi canlı cilde tutunduğu andan itibaren vücuda kendi ürettiği salgıyı zerk etmeye başlar. Bu salgının içinde en güçlü doğal kan sulandırıcı olan hirudin, pıhtılaşmayı önleyen calin, ağrıyı anında kesen doğal anestezikler ve mikropları öldüren antibakteriyel maddeler yer alır. Bu enzimler sayesinde o bölgedeki tıkanmış kılcal damarlar açılır, kanın akışkanlığı artar ve oksijenlenme maksimum seviyeye çıkar. Ayrıca salgılanan maddeler bağışıklık sistemini düzenler, iltihabı (enflamasyonu) hızla kurutur ve damar duvarlarını yenileyerek genel bir anti-aging (yaşlanma karşıtı) etkisi yaratır.
Hirudoterapi Hangi Hastalıklarda Faydalıdır?
Bu yöntem, özellikle varis, derin ven trombozu ve kronik venöz yetmezlik gibi ciddi damar ve dolaşım sistemi rahatsızlıklarında mükemmel sonuçlar verir. Diz kireçlenmeleri (gonartroz), romatizma, fibromiyalji ve geçmeyen kas-eklem ağrılarının dindirilmesinde son derece etkilidir. Kan akışını canlandırma gücü sayesinde migren ve gerilim tipi baş ağrılarında, kulak çınlamasında (tinnitus), göz tansiyonunda (glokom) ve huzursuz bacak sendromunda destekleyici olarak tercih edilir. Ayrıca mikrocerrahi ve plastik cerrahi sonrasında, dikilen uzuvlardaki kan dolaşımını korumak ve doku ölümünü (nekroz) önlemek amacıyla modern tıpta da hayat kurtarıcı bir rol oynar.
Hirudoterapi Kimlere Uygulanmamalıdır?
Enjekte edilen salgı kanın pıhtılaşmasını doğrudan engellediği için, belirli kan hastalıklarına sahip kişilere bu tedavinin uygulanması kesinlikle yasaktır. Hemofili, von Willebrand gibi kalıtsal kanama bozukluğu olanlara, aktif iç kanaması (mide ülseri vb.) bulunanlara ve ileri derece kansızlığı (anemisi) olan kişilere işlem yapılamaz. Yüksek dozda kan sulandırıcı (Coumadin, Plavix vb.) kullananlarda kanamanın durdurulması zorlaşacağı için bu tedavi uygun değildir. Ayrıca hamilelik ve emzirme dönemindeki kadınlara, kemoterapi gören aktif kanser hastalarına, kontrol altına alınamayan diyabeti olanlara ve bu enzimlere karşı alerjisi bulunan bireylere de kesinlikle uygulanmamalıdır.
Hirudoterapi Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?
En hayati kural, tedavide kullanılan canlıların kesinlikle doğadan toplanmış kontrolsüz canlılar olmaması; Sağlık Bakanlığı onaylı üretim çiftliklerinden temin edilmiş, steril tıbbi (sülük) canlılar olmasıdır. Bulaşıcı hastalık (Hepatit, HIV vb.) riskini tamamen sıfırlamak için, her canlı yalnızca bir kez kullanılmalı ve işlem bittikten sonra tıbbi atık olarak imha edilmelidir. Isırma noktalarından salgının etkisiyle 10 ila 24 saat boyunca hafif sızıntı şeklinde kanama olması normaldir; bu nedenle pansuman kesinlikle açılmamalıdır. İşlem sonrasındaki ilk 24 saat boyunca yara yerine su değdirilmemeli, banyo yapılmamalı ve enfeksiyon kapmaması için kaşınsa dahi asla tırnaklanmamalıdır.
Hirudoterapi Kaç Seans Yapılsa Etkilidir?
Gerekli olan seans sayısı; hastanın yaşına, kronik rahatsızlığının evresine ve şikayetlerinin boyutuna göre tamamen kişiye özel olarak hekim tarafından planlanır. Genellikle varis, kireçlenme veya migren gibi kronik ve süregelen rahatsızlıkların tedavisinde, haftada 1 veya 2 kez olmak üzere ortalama 5 ila 7 seanslık bir kür uygulanması önerilir. Basit tutulmalar veya akut durumlarda 1-2 seans yeterli olabilirken, damar tıkanıklığı gibi ileri durumlarda seans sayısı artırılabilir. Kür tamamlandıktan sonra elde edilen iyilik halini korumak adına, hekimin uygun gördüğü aralıklarla (örneğin yılda 2 kez) hatırlatma seansları yapılabilir.
Hirudoterapi Ağrılı Bir İşlem midir?
Canlının cilde ilk tutunma anında duyulan his, sivrisinek ısırmasına veya ısırgan otunun tene değmesine benzer anlık ve oldukça hafif bir sızlamadır. Cilt delindiği ilk saniyeler içinde salgıdaki doğal anestezik maddeler dokuya zerk edildiği için, o bölge kısa sürede kendiliğinden uyuşur. Bu uyuşma gerçekleştikten sonra seans boyunca hasta hiçbir şekilde acı, ağrı veya rahatsızlık hissetmez; süreç son derece konforlu bir şekilde ilerler. Seans bittikten ve canlılar ayrıldıktan sonra, iyileşme evresinde yara yerlerinde hafif tatlı bir kaşıntı oluşması normaldir.
Hirudoterapi Seansı Ne Kadar Sürer?
Bir seans, hekimin genel sağlık durumunuzu ve kan değerlerinizi kontrol ettiği kısa bir ön muayeneyle başlar. Tıbbi canlıların belirlenen tedavi noktalarına yerleştirilmesi ve cilde tutunması sadece birkaç dakika sürer. Vücuda şifalı enzimleri salgılayarak kan emme ve tamamen doyup cildi kendiliğinden bırakma süreci ise ortalama 30 ila 45 dakika arasında değişir; canlılar asla zorla çekilerek koparılmamalıdır. Ayrılma gerçekleştikten sonra yapılan özel ve sıkı tampon pansuman aşamasıyla birlikte toplam seans süresi yaklaşık 1 saati bulmaktadır.
Hirudoterapi Ne Zaman Etkisini Gösterir?
Salgılanan ağrı kesici ve ödem çözücü enzimlerin kana karışması sayesinde, özellikle akut eklem ağrılarında, kas kasılmalarında ve migren ataklarında seans biter bitmez ciddi bir rahatlama ve hafiflik hissedilir. Varislerin küçülmesi, bacaklardaki şişlik ve ağırlık hissinin kaybolması, kılcal damar dolaşımının düzene girmesi ve kronik iltihapların temizlenmesi gibi kalıcı ve yapısal etkiler ise genellikle 3. veya 4. seansın tamamlanmasıyla birlikte gözle görülür bir netliğe kavuşur.
DOKTORLAR
Doç. Dr. Süleyman Ersoy
Uzm. Dr. Emin Pala
Uzm. Dr. Ayşe Kasımay
Uzm. Dr. Osman Çavuş